Báo Văn Học số 196 tháng 8 năm 2002, trong mục
Tin Văn của Thế Quân, ca ngợi ông Gene Smith 65 tuổi, “Một người mê
sách: kẻ cứu tinh của một nền văn học”. Nhờ mê sách mà ông cứu vớt nền
văn học của Tây Tạng. Ký giả Barbara Stewart của báo New York Times đã
gọi ông già Smith là người cứu tinh của nền văn học Tây Tạng. Ông Smith
đang sở hữu một kho tàng văn chương Tây Tạng mà ông sưu tập được từ 37
năm nay. Theo ước tính, ông hiện có khoảng 12 ngàn tác phẩm văn chương
Phật giáo và văn chương chịu ảnh hưởng Phật giáo của Tây Tạng. Những học
giả Mỹ đánh giá công trình sưu tập văn chương của ông là công trình to
lớn nhất ở phương Tây và có thể lớn nhất thế giới.
Thế nhưng sự nghiệp này đã được bắt đầu rất đơn
giản. Lý do đưa ông đến việc nghiên cứu văn chương Tây Tạng là hồi chiến
tranh Việt Nam xảy ra, ông xoay sở để được hoãn dịch bằng cách học một
trong những ngôn ngữ khó học là tiếng Tây Tạng. Sau đó, ông đã học triết
lý và quan điểm về thế giới của Phật giáo Tây Tạng với lạt ma Deshung.
Lạt ma Deshung là một người mê sách. Và nỗi đam mê ấy truyền sang Smith
khiến ông trở thành một người mê sách luôn. Sau 5 năm học tiếng Tây
Tạng, ông du hành qua An Độ để sưu tầm sách.
Mặc dù văn chương Tây Tạng đã có lịch sử cả 1000
năm với một khối lượng đồ sộ những tác phẩm văn chương, nhưng vẫn là một
nền văn minh ẩn giấu, không mấy ai biết đến nền văn minh này. Trên thế
giới không đâu có tác phẩm của Tây Tạng kể cả những thư viện lớn nhất
thế giới. Lý do là vì người Tây Tạng không biết in sách. Sách được hoàn
thành bằng cách chép tay hoặc khắc trên những bản gỗ, và lưu giữ trong
các tu viện hoặc nhà riêng. Đã thế mỗi một trong 4 tông phái Phật giáo
Tây Tạng lại có một nền văn chương riêng biệt. Chẳng ai phân loại hay có
một danh sách đầy đủ. Sau khi Trung Quốc xâm lăng, sách bị phân tán khắp
nơi, cuốn còn, cuốn mất. Hơn nữa sách được mang ra ngoại quốc thường do
những người tỵ nạn Tây Tạng vượt ngọn núi Hy Mã Lạp Sơn mang sang An Độ.
Tìm hỏi cho ra người mang sách đã là việc khó, lại còn phải biết sách
nào quan trọng trong các tông phái chính đòi hỏi phải có kiến thức và sự
nghiên cứu kỹ lưỡng.
Để khắc phục những khó khăn trên, ông Smith phải
dốc toàn tâm lực làm việc liên tục, tra cứu, tham khảo với các vị lạt
ma, gửi các chuyên viên đến các nơi xa xăm ở An Độ cũng như Nepal để săn
lùng sách. Trong quá trình làm việc như thế kiến thức của ông Smith trở
nên phong phú phi thường. Ông trở thành giám đốc lưu động của văn phòng
thư viện đặt tại New Delhi, Indonesia và Cairo. Hiện nay ông đang dự
định chuyển chỗ ở về New York với cơ quan văn hoá “Rubin Cultural Trust”
hứa sẽ cung cấp đủ chỗ để chứa thêm một số sách hiện đang tồn trữ và
hàng trăm cuốn sách mới khác vừa được tìm thấy gần đây mà người ta tưởng
rằng đã bị phá hủy. Nói rằng Gene Smith là người cứu tinh của cả một nền
văn học, quả không có gì quá đáng!
Sự tiêu cực và bi quan đã bóp méo hình ảnh của
Thiên Chúa trở nên một ông chủ hung ác. Đây là thái độ của người đầy tớ
thứ ba.
Một người cha sắp sửa lên đường đi làm ăn xa,
trao cho hai người con tiền bạc để xây cho ông hai căn nhà. Người con
đầu tiên đã dùng tất cả số tiền được trao phó xây cho cha một ngôi nhà
tuyệt đẹp, sang trọng. Còn người con thứ hai nhìn thấy đây là một cơ hội
để kiếm tiền riêng cho mình, hắn dùng những vật liệu xây cất rẻ tiền, và
xây cho cha một ngôi nhà rất tầm thường. Khi người cha trở về, để làm
quà thưởng cho các con, ông nói “Để trả công cho các con, cha cho mỗi
con chính căn nhà mà các con đã xây cho cha, hãy đưa gia đình các con
vào ở trong căn nhà đó”.
Sự ích kỷ và lười biếng của người đầy tớ thứ ba
đã làm cho anh có cái nhìn tiêu cực và bi quan về thiện ý của chủ rồi
dẫn tới hành động chôn giấu nén bạc dưới đất.
Thiên Chúa chúng ta tờ phượng là một Thiên Chúa
của sự sống, đầy yêu thương. Nói đến sự sống là nói đến sự sinh trưởng,
phát sinh hoa trái. Vì chính Ngài là Đấng Tạo Hoá đã dựng nên vũ trụ và
phán: “Đất phải sinh thảo mộc xanh tươi, cỏ mang hạt giống, và cây trên
mặt đất có trái tuỳ theo loại:, Ngài cũng phán ngay với con người rằng:
“Hãy sinh sôi nẩy nở…” Do đó không tăng trưởng là dấu hiệu của sự hủy
diệt, sự chết. Không phát sinh hoa trái là đi ngược lại thánh ý của
Thiên Chúa và gây tai hại cho chính bản thân mình.
Chú giải về đoạn Tin Mừng hôm nay, William
Barclay đã viết: “Thiên Chúa không muốn những con người phi thường làm
những việc phi thường, nhưng Ngài rất muốn những con người bình thường
làm những việc bình thường một cách phi thường”.
Chúa Giêsu sẽ trở lại để hỏi chúng ta về những
nén bạc, tài năng, ơn lành đã được Thiên Chúa trao ban. Chúng ta sẽ bị
xếp vào loại người đầy tớ nào?
