NGÀI MUỐN CÓ SỰ CỘNG TÁC

Chúa nhật XVII Thường niên B

TS Trần Quang Huy Khanh

Trong ba trích đoạn Tin Mừng tuần này, hình ảnh cá và bánh được đề cao và nổi bật. Cá xuất hiện trong Mátthêu qua hình ảnh chài lưới bên bờ biển. Bánh trong Luca qua hình ảnh người hàng xóm vay tạm ba chiếc bánh của người láng giềng để tiếp bạn trong trường hợp khẩn cấp. Và sau cùng là cá và bánh trong Gioan khi Chúa nuôi đoàn lũ dân chúng bằng phép lạ với hai con cá và năm chiếc bánh. Cá và bánh trong cả ba Phúc âm là những hình ảnh liên quan đến sự sống. Và qua những hình ảnh này, Chúa Giêsu cũng muốn nói với mọi người về một sự sống thiêng liêng, cao cả, và vô cùng quan trọng mà Ngài và các môn đệ Ngài đang nỗ lực rao giảng: Sự sống đời đời. Sự sống tâm hồn.

Nhưng để dân chúng lãnh hội được những mạc khải về mầu nhiệm nước trời, về sự sống đời đời, về Chúa Cha, Đấng ngự trên trời, Chúa Giêsu cũng hiểu rằng, Ngài cần phải nuôi sống phần xác của họ trước đã. Hành động của Chúa mang tính chất rất tự nhiên, rất con người. Hành động này phù hợp với quan niệm và suy tư của con người, trong đó có người Việt Nam: “Có thực mới vực được đạo”. Nhưng câu hỏi ở đây là tại sao chỉ có hai con cá và năm chiếc bánh? Tại sao không phải là năm con cá và hai chiếc bánh? Hay đó chỉ là một sự tình cờ.

Đối với con người thì có sự tình cờ, nhưng đối với Thiên Chúa thì làm gì có sự tình cờ. Do đó, hẳn là Chúa có mục đích của Ngài. Ngài muốn qua hình ảnh hai con cá và năm chiếc bánh ấy nhắc nhở các môn đệ và mọi người rằng trong tất cả hành động của mình, dù là bất cứ dưới hình thức nào, thì Chúa cũng phải có mặt, đồng hành và ở bên con người. Không những thế, Ngài mới là Đấng có toàn quyền trên mọi sự.

Hai con cá bơi lội bên nhau. Hai con cá có thể làm nên một gia đình cá. Hai con cá bơi lội bên nhau tạo nên một hình ảnh trọn vẹn, đầy đủ, và sống động. Hai con cá sóng đôi bên nhau, cũng chính là hình ảnh người tông đồ sóng bước bên Chúa, đồng hành bên Chúa, và không hành động lẻ lỏi, riêng rẽ. Khi sai các môn đệ ra đi, Ngài đã sai họ đi có đôi. Hình thức hoạt động này là do sáng kiến của Chúa và cũng do chính Ngài truyền cho các môn đệ. Nó nhắc nhớ sự hiện diện của Ngài trong cuộc đời của mỗi môn đệ, cũng như sự giúp đỡ của Ngài trong các hoạt động của họ. Như hai người bạn thân đồng hành trên một hành trình xa, Ngài muốn luôn có mặt bên các môn đệ và nâng đỡ họ mỗi khi cần thiết. Người môn đệ không thể nào làm nên phép lạ, không thể nào nuôi sống hàng ngàn con người nếu không có Chúa. Chúa mới là Đấng làm nên phép lạ, còn các môn đệ chỉ là người phân phát các phép lạ.

Và tại sao lại là năm chiếc bánh. Chiếc bánh chính là lao công của con người. Là sản phẩm của trái đất. Hình ảnh lẻ loi của năm chiếc bánh cũng lại cho thấy cái khác biệt và sự quyết định vẫn là Chúa. Con người chỉ đóng góp phần mình một phần trong những nỗ lực và hoạt động. Song song với Chúa như hai con cá, và bên nhau như bốn chiếc bánh. Còn chiếc bánh thứ năm đó là ngón tay, là quyền năng, và là sức sống của chính Ngài. Ngài muốn dành quyền tối thượng, và Ngài chính là cội nguồn của mọi ân phúc.

Hình ảnh của đoàn lũ theo Chúa hôm đó, sự khó xử và cùng bí của các môn đệ trước nhu cầu vật chất và tâm linh của những người được trao phó cho họ và có mặt trong cuộc đời của họ, đã chứng tỏ rằng họ chẳng là gì cả: “Chúa Giêsu ngước mắt lên và thấy đám rất đông dân chúng đến với Người. Người hỏi Philípphê: “Ta mua đâu được bánh cho những người này ăn?” (Gio 6:5). Và Gioan đã ghi tiếp: “Người hỏi như vậy có ý thử ông, vì chính Người đã biết việc Người sắp làm” (Gio 6:6). Đúng như Chúa đã tiên đoán, Philípphê thưa: “Hai trăm bạc bánh cũng không đủ để mỗi người được một chút” (Gio 6:7). Cả Anrê, em của Phêrô cũng tỏ ra hoài nghi trước khả năng nuôi sống đám đông hôm đó: “Ở đây có một bé trai có năm chiếc bánh lúa mạch và hai con cá, nhưng bấy nhiêu thì thấm vào đâu cho từng ấy người” (Gio 6:9). Nhưng rồi với sức lao công của con người, và với sự cộng tác của con người, bằng hai con cá và năm chiếc bánh dân chúng hôm đó đã được ăn no nê, và “họ thu lại được mười hai thúng đầy bánh vụn, do năm chiếc bánh lúa mạch người ta đã ăn mà còn dư” (Gio 6:13).

Hình ảnh phép lạ Gioan ghi lại hôm nay, chẳng qua là những nét vẽ thêm vào và cần thiết về bức tranh được sai đi trong đó Máccô đã phác họa. Nó giúp ta mường tượng như thấy Chúa Giêsu đang nói về sứ mạng của kẻ được sai với các môn đệ của Ngài. Nghe được Ngài đang căn nhặn các môn đệ cần phải đem theo những hành trang gì, và phải hành động như thế nào. Và hình ảnh các ông được sai đi.

Các môn đệ được sai đi, đối diện với cuộc đời và con người. Họ vào đời với sứ mạng rao truyền tin mừng cứu độ, và để minh chứng cho sự thật về Tin Mừng ấy, họ được trao cho quyền trừ tà ma, và chữa lành. Cũng như hôm nay, họ được tham dự vào quyền làm phép lạ, và trao ban ân sủng. Nhưng họ cần đến ngón tay thần linh của Thiên Chúa. Họ cần phải mang theo “cây gậy”, và không được đi một mình. Cũng như hình ảnh hai con cá sinh động và bơi lội bên nhau. Cũng như hình ảnh của sức lao công và hoa mầu ruộng đất mà con người đã chế biến thành năm chiếc bánh. Trong đó, chiếc bánh thứ năm chiếm địa vị rất quan trọng, vì nó là ngón tay của Thiên Chúa, ngón tay thực hiện phép lạ.

Hai con cá và năm chiếc bánh. Nếu cần thì Chúa chỉ dùng một con cá và một chiếc bánh cũng đủ nuôi dân chúng vậy, đâu cần đến hai con cá và năm chiếc bánh. Nhưng như vậy thì đâu còn là lao công của con người. Đâu là sự cộng tác của con người và của các môn đệ? Chúa dư lực làm phép lạ một mình như Gioan đã ghi: “Người hỏi như vậy có ý thử ông, vì chính Người đã biết việc Người sắp làm” (Gio 6:6). Nhưng Ngài vẫn cần thêm sự cộng tác của con người nữa. Vì Ngài muốn con người được hân hạnh đóng góp phần vào công việc thực thi các phép lạ của Ngài.

Chúa cũng có thể dùng Manna để nuôi dân chúng hôm đó, như Ngài đã nuôi tổ tiên họ trong sa mạc. Nhưng rồi, Ngài lại cần đến năm chiếc bánh. Đó là sự pha trộn của mồ hôi, của lao công con người, nhưng cũng là của hoa mầu đến từ ruộng đất. Ở đây, Chúa lại cần đến con người để biến lúa thành bánh, và đem phân phát cho nhau, còn Chúa thì “cầm bánh và khi đã tạ ơn, Người phân phát cho các kẻ ngồi ăn, và cá cũng được phân phát như thế, ai muốn bao nhiêu tùy thích” (Gio 6:11). Con người đi đánh cá, phơi khô. Con người gieo giống, gặt hái, lấy lúa làm bánh. Nhưng Chúa thì tạ ơn và phân phát. Các môn đệ là những người giúp Chúa phân phát.

Ôi!. Tình thương vô biên của Thiên Chúa đối với con người và đối với từng người. Người tạo dựng nên con người, nuôi sống con người, nhưng lại nhờ những sản phẩm do bàn tay con người làm nên để làm thành phép lạ. Ngài muốn sự cộng tác của con người đối với chương trình Cứu Độ của Ngài như hai con cá bơi lội bên nhau, như những chiếc bánh trong rổ bánh. Nhưng như chiếc bánh thứ năm trong rổ bánh của tình thương và phép lạ, Chúa muốn con người hiểu rằng Chúa mới là tất cả, cùng đích và là Đấng làm nên những phép lạ.

Trích Dongcong.net